MOZAIEK

In het begin

Sprak God het woord

En zie het was heel goed

Voor die glorieuze schepping

Schieten mijn woorden tekort

ook voor het vrees’lijke verdriet

heelheid brak in scherven

gebrokenheid

maar ook daar weet God raad mee

Het is in onze moeilijkste momenten

Te midden van de scherven

Dat we het hardste groeien

Zijn kracht

In onze zwakheid

De scherven van onze fouten en tekorten

Angsten, zorgen, pijn en verdriet

Raapt Hij liefdevol op

Hij schept kunst uit gebrokenheid

Een kleurrijk mozaïek

Een nieuwe schepping

brengt verlies tot overwinning

Van gebrokenheid  herstel

Hij verandert as in sieraad

Dankzij Zijn striemen en Zijn wonden

Ben ik genezen en verbonden

Vind ik vreugde in mijn Heer

Zijn maaksel ben ik

Hem komt toe ALLE eer

Van expat naar repat

Twaalf koffers, 4 trolley, 2 rugtassen, 2 gitaren en zes mensen op Lilongwe luchthaven. De computer deed niets meer dus alles moest met de hand geschreven worden (labels, boarding passes etc)....dan ben je extra verwonderd als je alles 24 uur later van de bagage band op Schiphol kan sjorren!

 Terugkeren is een van de lastigste dingen van weggaan. Een moeilijk element is dat mensen die het zelf niet hebben doorgemaakt, dat niet kunnen begrijpen. Ik neem het hen ook niet kwalijk, maar het is wel lastig. Wie wil er nou niet begrepen worden door zijn omgeving.

Repatrieren is zoiets als tijdens een stevige storm, in een houten bootje, de ene na de andere golf trotseren. Emoties overspoelen je soms, op de meest gekke tijdstippen en tijdens de meest gekke situaties. Rouw over wat je allemaal hebt verloren aan werk en bediening (voldoening), bekende mensen, omgeving, geuren, kleuren, klanken. Gevoelens van eenzaamheid, afstand en vervreemding.

We verlaten het prachtige Afrika wel, maar het zal voor altijd een grote plek in ons hart behouden. Wie weet brengt God ons nog weer terug. Ik sluit het niet uit.

We zijn nu twee weken geleden geland, letterlijk dan. Ik voel me een vreemde eend in de bijt. Ik voel me veel meer thuis op de luchthavens in Afrika dan in de Albert-Hein op de hoek. Ook al spreek ik dezelfde taal als de mensen op me heen, ik voel me van binnen zo anders. Ik heb jarenlang de expat status gehand, maar nu ik “thuis” ben voel ik me pas een expat. Ik begrijp sommige dingen ook echt niet. Waarom kan bv. de mevrouw bij de biep niet gewoon even helpen ookal is het volgens haar ‘low-service-uurtje’? Waarom krijgt mn lieve zoontje een klap op zijn gezicht omdat hij per ongeluk links fietste? Waarom steekt een volwassen man zn middelvinger naar me op als ik niet snel genoeg bij het stoplicht optrek? Waarom gaat iedereen er van uit dat iedereen weet hoe alles werkt, van parkeer-garage tot vuilnis-ophaal-hoe-en-watjes? Iedereen in de supermarkt loopt zelfverzekerd zijn boodschappen te doen, en ik? Ik loop soms met lege handen terug naar mn fiets omdat ik het allemaal effe niet meer weet. Terwijl buren in hun T-shirtjes buiten staan te bbq-en bij de eerste zonnestraaltjes, loop ik met gebreide truien en sokken nog steeds te klappertanden. Mn kinderen dragen mutsen en handschoenen, de mensen kijken meewarig (of beeld ik me dat maar in?) Na twee weken Nederlandse lente vraagt Mozes “Mam, kom nu de zomer eindelijk”. De dagen rijgen zich aan een, ik voel me doodmoe, mijn hoofd zit propvol met leegte.

Voor degenen die dit lezen, weet dat deze krabbels vooral een tool voor mij zijn om de boodschap over te brengen van: “Heb geduld met ons, geef ons tijd (misschien wel jaren…), verwacht niet dat we dingen die jullie als prettig en leuk ervaren ook zo ervaren , verwacht ook niet dat we nu weer verder gaan met waar we 14-jaar geleden (toen we Nederland verlieten) gebleven waren….heb gewoon maar geen verwachtingen van ons”. Ons hele leven staat van binnen op zijn kop, ook al zien we er lekker bruin en misschien zelfs wel relaxed uit. Als je weet dat iemand het moeilijk heeft, wil je vaak gelijk met een oplossing komen. Dat geeft de ‘hulpverlener’ dan ook een goed gevoel. Voor veel ‘problemen’ is er echter geen maakbare, kant-en-klare oplossing. Hulp komt soms zonder oplossing.  Bid alsjeblieft voor ons en accepteer ons repartiatie-gestruggel. Luister  naar onze (soms woordeloze) klacht, wend je blik niet af van een plotselinge stroom van tranen, accepteer ons, ook de drang om om soms onze ervaringen te delen (sommige mensen zijn het soms zat om naar de ‘bij-ons-in-Afrika….stories’ te luisteren, zie dan maar als hulp).

Oudste zoon Joas is meegekomen voor zijn Paas-vakantie-maand maar gaat nog terug naar Kenia om zijn schooljaar daar af te maken.

Ik WEET dat God zorgt, dat Hij ontzettend veel van me houdt waar ik ook ben, Papua of Amerika, Afrika of Nederland. Ik WEET dat transitie (veel) tijd kost. Ik WEET ook dat je geen fase van dat ingewikkelde proces kunt overslaan en ik er dus gewoon DOORHEEN moet gaan. Samen met mijn gezin, ieder op zijn eigen tijd en manier. Ik BID om de moed, energie en het onmisbare vertrouwen dat daarvoor nodig is. Voor een kind van de Koning is elke last draagbaar, Hij past het precies af, maatwerk dus. Ook geeft Hij daarbij de belofte dat het een goed doel dient, dus sla ik opnieuw mijn ogen op omhoog, naar de momenteel stralend blauwe lucht en zucht ik “Heere, ik geloof het, het komt goed! Dank U!”

Mijn afscheids-speech voor de tieners van onze club zat vol bemoedigingen...nu geen lesjes meer voor anderen, maar moet ik mezelf soms stevig toespreken.

Nog een collumn over twee kinderen die ik voor altijd in mijn hart gesloten heb:

                                                 Tiya en Eliya

Niemand begreep wat er aan de hand was met het twaalf jarige meisje. Praten kon ze niet. De moeder van dit zorgen kind besloot haar toch maar eens naar de dokter te nemen. De uitslag van het onderzoek was verpletterend; zwanger.

Tiyamike heet ze. Spoedig na haar geboorte bleek ze meervoudig beperkt te zijn. Speciale scholen of opvang centra hebben we hier niet. Onder de bevolking worden gehandicapten geschuwd omdat ze behekst zouden zijn door boze geesten. Een zware last voor de familie.

Terwijl Tiya geen enkel idee had van wat er gebeurde met haar baarde ze een baby jongetje. Vasthouden kon ze hem niet, de moeder moest de baby voor elke voeding tegen Tiya aandrukken. Zo vonden we hen, een aandoenlijk tafereeltje. Een overbelaste moeder, ze had al zeven eigen kinderen, en een ondervoede tiener met baby. Ontroerend dat de oma hem Eliya noemde, de HEERE is mijn God. Ook al weet niemand wie zijn vader is, de hemelse Vader weet wel wie Tiya en Eliya zijn.

Om hen meer over die Vader te leren en de last van de overbelaste moeder te helpen dragen, besloten we hen met goede voeding te steunen en op te nemen in onze kinder –en vrouwen programma’s.

Nu, vier jaar later, zijn we getuige van geweldige ontwikkelingen. Oma heeft leren lezen en leest Tiya en Eliya elke dag voor uit de kinderbijbel. Tiya heeft leren communiceren! Ze zal nooit kunnen praten maar ze stoot betekenisvolle klanken uit en gebruikt gezichtsuitdrukkingen om de boodschap over te brengen. Ze zit nu, samen met haar zoontje, op onze Christelijke kleuterschool. Allebij leerden ze vanmorgen cirkels tekenen. Eliya zingt Bijbelteksten terwijl Tiya het ritme meeklapt. Ik vroeg haar ‘Wie is God?’ en ik kreeg een brede grijns. Zeker weten een weerspiegeling van Vader’s stralende glimlach.

Wat Zijn hand begon

Heerlijk te weten dat Nyenyezi Ministry Gods werk is. Terwijl wij als gezin over 55 dagen naar Nederland terug gaan blijft Hij. Voor elke groei faze van een bediening gebruikt Hij weer andere mensen. Hier wat plaatjes van het project dat Grace en ik in 2012 begonnen, in de modder onder een boom. In de hut naast die boom woont een gezin. Een vader, moeder, zeven kinderen en een klein baby jongetje. Ik geloofde mijn oren niet toen de moeder vertelde dat de baby het kind van het schriele gehandicapte meisje was dat kwijlend, opgevouwen in een hoekje van de hut naar de grond zat te staren. Vandaag de dag zit ze op onze school, samen met haar 4 jarige zoontje! En nog een heleboel andere schitterende kindjes uit de community.

Een ochtendje op Nyenyezi Christelijke kleuterschool.

In de rij voor school begint, zingen van het volkslied en een paar bijbel liederen.

Markus en Israel wachten af....

Elia, de baby die we vier jaar geleden ondervoed met zijn 13 jarige, gehandicapte moeder vonden. Nu een kleuter!!

Efrida vertelt het Bijbel verhaal, met behulp van haar bordplan

Iedereen in de rij voor de wc, een leuk wandelingetje door de school tuin. Het wc gebouwtje staan acherin.

Na de wc altijd handen wassen, met zeep!....zeker als je daarna pap krijgt te eten.

Tante Kolidwe kookt elke dag pap en houd de gebouwen mooi schoon.

Nog even de 4 oefenen...

De pap is klaar!

Wat een heerlijk stralende snuitjes!!!

Israel laat het zich wel smaken, pap met een beetje suiker.

Tiya, nu 17, de moeder van Elia zit ook op de kleuterschool. Ze kan al cirkels tekenen, haar fijne motoriek is met grote stappen vooruit gegaan. gewoon op de cement vloer, heel handig want aan het eind van de dag word de vloer gedwijld. 

Vorg jaar kon Tiya nog niet zelf met een lepel pap eten, nu wel!

De blokken uit Nederland en Amerika komen heel goed van pas! Er gaat een wereld open voor deze kinderen. 

Overlopertje doen. 

Beter anders

Moeten we nou echt iemand met een stokje door de groep kinderen laten lopen en ieder die niet oplet een tikje op het hoofd laten geven? Kan dat niet anders? Misschien wel, maar deze ‘let-op-tik’ werkt in de context waar ik kinderwerk doe. Kunnen we voor de bouw van de community school niet de mannen inschakelen in plaats van die arme vrouwen met loodzware emmers water op het hoofd (en baby op de rug) te laten lopen? Technisch wel maar cultureel gezien niet. En zo zijn er duizenden situaties te bedenken waar ik als leiding gevende voorkeur zou geven aan een andere methode, maar waar ik mezelf steeds voorhoud; anders is ook goed. Je kunt op verschillende manieren tot hetzelfde doel komen. Mijn maniertjes zijn wellicht best effectief (en pedagogischer), maar ik vind het erg belangrijk dat de lokale medewerkers hun eigen methoden ontwikkelen om hun eigen community tot ontwikkeling en verandering te brengen. Daar gaat het mijn namelijk om. Daarom luister ik heel veel naar mijn lokale vrienden en vraag naar redenen voor keuzes die ze maken. Ik zie kinderen ontplooien en initiatieven nemen die binnen hun context passen. Ze zijn inmiddels gewend geraakt aan mijn open vragen. Dat is voor hen een nieuw fenomeen. Natuurlijk ben ik altijd bereid hun vragen te beantwoorden met de kennis die ik uit het westen meebreng. En als een door mij beoogd plan niet werkt, kijk en luister ik nog eens goed naar mijn omgeving en denk dan ‘anders is ook goed’, misschien wel beter.

Deze 300 woorden verschenen als column in de Christelijke Lifestyle Magazine voor Zeeuwse vrouwen. Je beperken tot 3oo woorden is heel goed als het om een column gaat. Geen overbodige woorden, gewoon to the point. In een Blog mag ik lekker zelf bepalen hoeveel woorden ik gebruik. Dus ga ik nog even verder....

zooo leuk was het in Nederland!

Wij zijn als gezin twee maanden op verlof geweest. Wat een genieten! "Wat hebben we eigenlijk leuke familie, mam!" zei een van de kids. Auw, dat stak, snap je? Als gezin langdurig de zending in gaan kost veel offers. Daar heb ik het nog wel eens over. Het is ook een enorme verrijking! Alleen al het relativerings vermogen waar ik het in de column over had. Out of the box kunnen kijken, denken en handelen. Ik had bij aankomst weer zo'n leerzame meeting met mn vriendin en medewerkster Grace. Ze bracht raport uit over het rijlen en zeilen in de community in mijn afwezigheid. Overigens, op de dag van aankomst kreeg ik gelijk al nieuws dat de hekken die ons terrein beschermen voor ongewenste gasten was gestolen. Gewoon met een ijzerzaag uit de scharnieren gezaagd en meegenomen. Ontnuchterend.

Maar goed, aan het einde van de meeting heb ik denk ik meer van Grace geleerd, dan zij van mij. Een voorbeeld van onzelfzuchtige dienstbaarheid. Een vrouw die zich constant laat vullen door de Heilige Geest. Wij westersen weten het soms allemaal zo goed en beter met ons ontwikkelde verstand. Dingen anders doen? Als ik iets anders in mijn leven wil is dat het wel. Voordurend open staan voor het werk van de Geest, en daarvanuit dienen.  

Windows

Voor het geval je het niet weet, ik ben een onverbeterlijke digibeet. Dankzij mijn geduldige man red ik het aardig in deze technologische wereld. Ik kende wat foefjes van Windows XP; Windows 8.1 touchscreen vind ik maar verwarrend. Die veranderingen van Windows drijven me vaak tot wanhoop!

Mijn interesse gaat meer uit naar de echte ‘windows’ in het leven. Een wandeling naar de hut van een leesstudent. Op een mat onder de boom een kopje thee drinken met zoete aardappel erbij. Een vrouw die sinds kort echte vrede en vreugde kent, deelt haar verdrietige verhaal. Wat heeft ze veel meegemaakt. En wie eigenlijk niet? Daarom is het zo goed om de raampjes soms even tegen elkaar open te zetten. We kunnen immers zoveel voor elkaar betekenen als we dat doen.

Ze vertelt over haar man die overleed aan de gevolgen van alcohol. Over de pijn van lang honger lijden. Over een schoonfamilie die op een slechte dag alle schamele spulletjes uit haar huisje kwam weghalen. Wat een onrecht. Het leven in een Afrikaanse gemeenschap is niet altijd zo romantisch als sommigen wel denken.

Ze is nog niet uitgepraat. Twee jaar geleden hoorde ze van ons gratis leesprogramma. Onderwijs betekent voor velen voorspoed. Hoopvol begon ze aan het programma, maar al die rare symbolen blijven háár verwarren.

Voor haar is er een heel ander venster open gegaan. Elke leesles wordt geopend met gebed en Bijbelstudie. “Het is net of ik elke dag even in Jezus’ ogen kijk. Dan zie ik zoveel liefde voor mij dat ik Hem de rest van mijn leven wil dienen.”

De buurvrouwen zijn getuigen. Ze heeft zelfs haar schoonfamilie lief want ze groet en helpt hen als dat nodig is. Dit soort windows scheppen juist weer hoop!  

Deze column verscheen eerder in het Christelijke Lifestyle Magazine voor zeeuwse vrouwen; Zij&Zeeuws 

mei nieuwsbrief

Lieve familie en vrienden,

Op de aftelkalender staan nog maar 24 lege hokjes. Dat betekent dat we over een maand in Nederland hopen te zijn (9 juni). We zien er heel erg naar uit om jullie, voor zover mogelijk is, weer te ontmoeten. En om onze nieuwe familieleden te leren kennen: een aantal nieuwe nichtjes en neefjes (die inmiddels al rondlopen en praten) en een paar nieuwe schoonzussen! Er is weer veel gebeurd in de twee jaar dat we weg waren. De eerste maand hopen we vooral in Zeeland te zijn, de tweede maand trekken we rond. Neem gerust contact op met ons via email voor een afspraakje. We hopen in Vlissingen een zendingsavond te hebben en in Houten een informele ontmoeting.

Op het moment van schrijven zitten we volop in de afronding van het schooljaar. Cees is heel druk met het lezen van 25 afstudeerscripties en het beoordelen van de verdediging van de presentaties door zijn studenten. Ook logistiek komt er een en ander bij kijken om alle scripties te distribueren en de verdediging te organiseren. Maar het is een mooi moment om het ‘eindproduct’ van de tweejarige opleiding te wegen; ook voor onze opleiding komen er veel verbeterpunten naar voren. Deze studenten hopen begin juni af te studeren met een Master of Arts in Christian Leadership. Ook hopen zeven studenten hun Masters of Divinity af te ronden. Drie van hen komen helemaal uit Liberia, waar ze eerst hun Bachelor op het ABC hebben behaald. Voor hun Masters moesten ze echter naar onze campus in Malawi komen. De behoefte aan Master opleidingen binnen Malawi is groot, en zeker christelijke programma’s zijn uniek. Cees, als programma director, is naast het doceren van Systematische Theologie, ook gemoeid met de accreditatie, de administratie, het aannemen van nieuwe studenten, ect.

Mirjam heeft een druk maar goed jaar gehad met groep zeven van de ABC Christian Academy, waar onze drie jongsten ook op zitten. Het is de tijd van boeken uit werken, rapporten maken, teamvergaderingen houden, klas (en kasten) opruimen en gewoon lesgeven. Het was erg leuk om met Social Studies les te geven over Papua. De kinderen vonden de meegebrachte spullen erg interessant: netten, grasrokjes, stenen bijlen, boombast schilderijen etc. Wie wat bewaart die heeft wat! Ze wisten al dat ze hun Nederlandse juf niet in het Chichewa voor de gek konden houden, maar dat ze ook nog Indonesische kende deed haar wel in achting stijgen…   

Rhodé bereidt zich voor op het gaan naar grade 7, junior high school. Ze heeft hard gewerkt en eindigt haar lagere school periode met prachtige cijfers. Obed kan prima Engelse boekjes lezen maar houdt het meest van rekenen en science. Elk beestje dat hij tegen komt kan rekenen op zijn interesse. Mozes heeft een talent voor taal. Hij is de jongste in de klas maar heeft de hoogste score voor lezen (Engels). Hij kan ook heerlijk spelen met lego of modder. Joas is een maand bij ons geweest waarna hij aan zijn derde (laatste) term voor grade 9 op RVA in Kenia zit. Hij doet het heel goed zowel academisch, sociaal en sportief. Maar hij mist zijn familie (te) veel. Als je als Mission Kid opgroeit bestaat het ‘gevaar’ dat je gezinsleden je beste vrienden zijn omdat anderen altijd komen en gaan. Een hele sterke gezinsband dus, dat voel je extra goed als je dan elke keer drie maanden van huis moet om naar school te kunnen. We moeten aan het eind van zijn schooljaar de balans opmaken. Jammer genoeg kan Joas niet gelijk met ons mee op verlof omdat zijn schooljaar nog vijf weken langer doorgaat. Hij komt hopelijk 11 juli aan in Nederland en blijft dan tot 28 augustus.

We zijn in overleg met onze zendende kerk als gezin twee weken in Mozambique geweest in april. Het was een oriëntatie op de behoefte aan en mogelijkheid voor theologisch onderwijs in Nampula. Omdat we na een twee dagen lange autorit bij aankomst gelijk van onze buidel met documenten werden beroofd, werd het een extra enerverend verblijf. Heel wat tijd ging op aan regelwerk met de politie, immigratie en de Nederlandse ambassade. Gelukkig was iedereen veilig en gezond en konden we bij een zendingsgezin verblijven zolang het duurde. Ook konden we iedereen ontmoeten die we wilden spreken. 

Het Kinder- en vrouwenwerk in Chinsapo waar Mirjam en Grace leiding aan geven werkt onder de naam Nyenyezi Ministry (nyenyezi betekent ‘sterren’). We denken daarbij vooral aan de tekst uit Daniel 12:3 “De verstandigen zullen blinken als de glans van het hemelgewelf, en zij die er velen rechtvaardigen, als de sterren, voor eeuwig en altijd.”

Op 23 mei is het multifunctionele gebouw, dat met behulp van verschillende sponsors tot stand is gekomen, officieel in gebruik genomen. Daarvoor waren de chiefs uit de omgeving en de hele community uitgenodigd. Sinds het dak er op zit (precies toen het regenseizoen begon) maken we echter al dankbaar gebruik van ons gebouw. Een paar vrijwilligers hebben de lokalen opgevrolijkt met educatieve muur schilderingen.

Opmerkelijk was de reactie van de hoofdman op mijn voorstel om de leeftijd maar wat te verhogen voor de kinderclub, want het aantal steeg ons als leiding een beetje boven het hoofd uit (800 kind tussen 4 en 16). “Nee, dat kun je niet doen, die kleintjes moeten jullie boodschap ook horen! Het zijn net akkertjes. Als jullie die niet inzaaien met het goede zaad, dan zullen anderen het doen met slecht zaad.” Hij heeft helemaal gelijk. Samen met Grace hebben we gebeden en gezocht naar meer hulp. Dat is verhoord. Momenteel hebben we vier leerkrachten in vaste dienst (ze krijgen een kleine maandelijkse vergoeding) en drie vaste assistenten (studenten van ABC). Naast het draaien van de Kinder-Bijbel-Clubs geven ze vier dagen in de week lees-en schrijfles aan zo’n 100 vrouwen. Die lessen worden altijd begonnen met gebed, Bijbelstudie en discussie. Een vrouw vertelde me eerlijk dat ze niets van het lezen en schrijven snapt, maar dat haar leven veranderd is nu ze God heeft leren kennen door de lessen uit de Bijbel. Ze heeft echte vergeving leren kennen en zodoende haar ‘schuldenaars’ kunnen vergeven. Een nieuwe ster is gaan schitteren in deze community! Bid u mee om nog veel meer stralende sterren en sterretjes?

Hartelijke groeten van Cees, Mirjam, Joas, Rhode, Obed en Mozes Molenaar

Outfit

 Welke vrouw staat er nou nooit eens ’s morgens voor haar kledingkast: “Wat zal ik vandaag eens aantrekken?” De outfit als probleem. Op de Internationale School waar ik lesgeef, dragen leerkrachten elke vrijdag een uniform. Dat scheelt me weer een minuut dubben en denken in de week. Eens in de twee jaar ga ik voor kleding shoppen, tijdens ons verlof. Ik ben niet zo modebewust en met een ‘zendelinge-portemonnee’ ga ik altijd voor de koopjes. Naar de maatstaven van de modieuze Zeeuwse Zij-en loop ik er misschien wat aandoenlijk bij.

Hier in Afrika ga ik vaak gekleed in originele (traditionele) jurken van bewerkt katoen. Mijn vriendin hier geeft me soms uit waardering voor mijn werk in haar dorpsgemeenschap een paar meter prachtige stof. Vergeleken met de vrouwen in het dorp heb ik een ‘prinsessen-garderobe’. Er hangen welgeteld dertig volle hangers in mijn kast, gewassen en gestreken. (En dat na het weggeven van 6 tassen kleding voor de slachtoffers van de overstromingen.) Bij mijn zusters hier hangen de omslagdoeken aan een kromme spijker in de vochtige, lemen muur. Aan het assortiment bloesjes en shirts aan die andere roestige spijker ligt geen enkele smaak of keus ten grondslag. Een kledingkeus-dilemma kennen ze niet.

Nu ons verlof er aan zit te komen begin ik me een beetje zorgen te maken over hoe ik straks het minst ga opvallen tussen de Hollandse dames? Ik denk dat een kledingbeurs voor mij de beste oplossing is. Alles wat daar te koop hangt kan toch nog geen jaren uit de mode zijn? Ik zal mijn vriendin een mailtje schrijven. Dan hoef ik straks alleen mijn maat en budget door te geven. Zie je, het komt helemaal goed met dat vraagstuk van mij. Ik ga voor de oud-fit! 

Deze blog verscheen eerder als column in Zij en Zeeuws